Respect voor je vangst

Mijn vader leerde mij vissen toen ik een jaar of vijf oud was. Voor het eerst zat ik aan de waterkant, beginnend met een kort en licht hengeltje en een subtiel tuigje. Voorntjes vangen, dat was het doel. En ik ving er veel, ik had de grootste lol! Elke vis die tijdelijk in mijn handen belandde, werd netjes zo snel mogelijk onthaakt en teruggezet. Ik wist niet beter dan dat het zo hoorde. En ik wilde ook niet anders. Want wat had ik een bewondering voor die prachtige beestjes!

Een grote baars krijgt zijn vrijheid terug

Het ‘Catch & Release’ principe is een duurder woord voor wat mij werd aangeleerd in mijn jonge jaren. Elke vis terugzetten dus. Als sportvisser doe je dit natuurlijk altijd, al bestaan er uitzonderingen. Een vis die dusdanig gewond is (geraakt) dat zijn overlevingskans miniem is, kan het beste meteen gedood worden. Terugzetten is dan zinloos. Het is wettelijk toegestaan vis mee te nemen. Daarvoor gelden wel beperkingen. Sommige soorten dienen altijd direct in hetzelfde water te worden teruggezet, en er geldt sowieso altijd een bepaald maximum voor het aantal vissen dat mag worden meegenomen. Ook de lengte van de vis legt soms beperkingen op. Regels hieromtrent zijn te vinden in de Grote Vergunning van de NVVS. Voor sommige wateren gelden bovendien vaak speciale regels, die zijn opgesteld door de hengelsportvereniging, het waterschap of een combinatie van deze.
Als echte sportvisser verdiep je je waarschijnlijk niet echt in deze wetten en beperkingen. Je neemt immers nooit vis mee. Niet, zoals veel mensen denken, omdat het zielig is. Vis zet je terug uit bewondering en respect voor het dier en bovenal vanwege het belang van een gezonde visstand. Zo’n prachtige, gezonde baars of snoek hoort maar op één plek thuis, en dat is waar je hem vandaan haalde. Hij/ zij vervult een belangrijke rol in het ecosysteem onder water, en is daarmee ook van groot belang voor de overige vissen en dus vissers!

Catch & Release, vanuit de bellyboat nóg mooier!

Veel vissers en ook niet- vissers verkeren helaas in de veronderstelling dat het beter is een grote vis mee te nemen dan een kleine. ‘Want die moeten nog groeien’, wordt dan vaak gezegd. Een verkeerde gedachte, al is hij begrijpelijk. Bij vissen geldt dat de grote exemplaren voor de meeste nakomelingen zorgen. Daarom zijn juist deze grote vissen erg belangrijk. Met grote teleurstelling hoor ik zo nu en dan dat een grote snoek is gedood en meegenomen. Letterlijk en figuurlijk doodzonde!
Al met al zijn vissen van gemiddelde grote het meest geschikt om mee te nemen, mocht iemand dat van plan zijn.
Het terugzetten van een vis is dus in principe altijd het beste, maar het moet wel op de juiste manier gebeuren. Een goede ‘release’ voldoet grofweg aan twee voorwaarden. Ten eerste wordt de vis snel teruggezet. Hoe korter de vis zonder zuurstof zit, hoe beter. Hij heeft dan, eenmaal terug in het water, een kortere tijd nodig om te herstellen en is minder kwetsbaar. Ten tweede wordt de vis niet, of in elk geval zo min mogelijk beschadigd. Als een vis verwondingen oploopt (en daar hoort ook een beschadigde slijmhuid bij!) is hij zeer vatbaar voor ziektes en plagen. Hij zal dan zeer waarschijnlijk binnen afzienbare tijd sterven. En veel belangrijker nog is het feit dat zo’n vis een gevaar vormt voor andere vissen, omdat de infecties die ontstaan een bron van bacteriën vormen. Andere vissen kunnen erdoor besmet raken, en al gebeurt dat lang niet altijd, de kans dat het gebeurt moet vermeden worden.

De juiste manier om een snoek terug te zetten: goed ondersteund met twee handen

Met name tijdens de verticaalvisserij op baars en snoekbaars wordt regelmatig op een flinke diepte gevist. Tien meter water onder de boot, of zelfs meer, is daarbij eerder een regel dan een uitzondering. En ondanks het feit dat dit een prachtige visserij is, wil ik hier een belangrijke kanttekening plaatsen.
Vissen die van erg grote diepte naar het wateroppervlak gedrild worden, kunnen last krijgen van ‘trommelzucht’. Bij vissen met dit verschijnsel zet de zwemblaas uit als gevolg van de lage druk aan het wateroppervlak ten opzichte van die op grote diepte. Deze opgezwollen zwemblaas duwt de slokdarm door de bek naar buiten, en ook de ogen kunnen enigszins uitpuilen. Al met al zeer ongezond voor de vis, en dus bij voorbaat niet bevorderlijk voor het netjes terugzetten van de vangst. De oplossing voor dit probleem is eenvoudig: vis niet te diep! Aangenomen wordt dat de kritische grens voor trommelzucht op zo’n tien tot twaalf meter ligt. Dieper vissen is dus in feite onverantwoord, wil je een eventuele vis weer de vrijheid schenken. Vissen die je op grote diepte haakt, moet je sowieso proberen te ‘helpen’ door ze langzaam naar boven te drillen. Hierdoor heeft de vis meer tijd om zich aan het drukverschil aan te passen, waardoor bovenstaand probleem wordt tegengegaan. Het werkt niet altijd, maar is zeker het proberen waard. Zet vissen die op grote diepte gevangen zijn ook altijd met een plonsje terug. Hierdoor krijgt de vis een extra prikkel, waardoor hij sneller en makkelijker het diepe weer opzoekt.

Trommelzucht: houd er rekening mee!

Klaar voor vertrek

Tot slot nog enkele woorden over het onthaken van een vis. Hier wordt helaas - en zeer onterecht - erg weinig aandacht aan besteed. Het onthaken moet fatsoenlijk en resoluut gebeuren, ten einde de vis zo puntgaaf als mogelijk terug te kunnen zetten. Ik zal mij hier beperken tot de roofvissen, omdat daarmee vaak de grootste problemen ontstaan, en omdat deze vissen bovendien van nog groter belang zijn voor een gezonde visstand dan witvis en karper.
Daar sta je dan als jochie. Trots op deze schitterende eerste snoek, die duidelijk niet van je spinner af kon blijven. Het ding is helemaal naar binnen gewerkt. Een prachtige vis! Maar nu? Voor het goed onthaken van een snoek is het beheersen van de kieuwgreep een eerste vereiste. Zonder deze techniek zul je vaak meemaken dat een snoek zijn kaken stijf op elkaar houdt. Onthaken wordt dan erg lastig. Omdat woorden te kort schieten voor een goede beschrijving van de kieuwgreep, laat ik het bij een enkele, duidelijke tip: ga niet op snoek vissen als je de kieuwgreep niet beheerst. Zorg ervoor dat iemand het je leert, of laat in elk geval iemand met je meegaan die je deskundig kan helpen met een snoek. Vis je gericht op deze vis, knijp dan altijd de weerhaken plat.
Baars en snoekbaars vormen bij het onthaken meestal een minder groot probleem. Een baars kan, als dat nodig is omdat het aas diep zit, in de lipgreep gepakt worden. Zorg er bij de grote vissen wel voor dat de vis voldoende ondersteund wordt. Snoekbaars kan, net als snoek, in de kieuwgreep gepakt worden voor het onthaken.
Een goede, lange onthaaktang moet altijd binnen handbereik zijn tijdens het kunstaasvissen.
Ik hoop dat je door dit artikel weer wat wijzer bent geworden. Een vis goed behandelen is niet een luxe, maar een keihard en belangrijk onderdeel van onze prachtige hobby. Ik hoop dat vissers zich dat realiseren. Pas als die schitterende vis weer netjes wegzwemt naar de plek waar ie thuishoort, mag je jezelf een echte sportvisser noemen. Niet eerder!

Met sportieve groeten,