Een blik door de lens (2)

In deel één van dit tweetal artikelen behandelde ik dat wat in mijn ogen de essentie van het fotograferen is: ‘het juiste oog van de fotograaf'. Toen ik het stuk schreef, realiseerde ik me goed dat ik een moeilijk onderwerp aansneed en ik wist ook dat ik niet veel concrete tips zou kunnen geven. Het ging immers om iets dat niet aangeleerd kan worden! Ik zette toch door omdat ik moeilijke zaken niet uit de weg wil gaan en gelukkig was ik uiteindelijk in elk geval zelf te spreken over het resultaat. Genoeg over dat vorige deel nu. De mensen die het stuk wellicht met enige ergernis hebben gelezen, kan ik nu misschien tevreden stellen. In dit deel zal ik namelijk het poseren met de vis behandelen en daarbij kan ik wél duidelijke adviezen geven. Uiteindelijk is dit het moment waarvan we de beste foto's willen hebben!

De ultíeme foto. Bernd maakte afgelopen zomer deze grandioze plaat, waarop álles te zien is dat bij de vangst hoort. De vis staat er mooi op, materiaal en kunstaas zijn in beeld en de auteur geniet zichtbaar met volle teugen.

Goed poseren met je vangst: het lijkt makkelijk, maar het valt telkens weer tegen. Hoe vaak zien we niet foto's van schitterende vissen die op een lelijke manier worden vastgehouden? Enkele voorbeelden zijn zo genoemd: de staart van de vis wordt vastgehouden, de staart staat er niet op, de handen zitten voor de vis, het hoofd van de visser is nauwelijks in beeld, de visser heeft zijn ogen dicht óf hij kijkt alsof ie aan het begin van een vreselijke werkweek staat. Is dit soms geen mooi moment? Is dit niet een grijns of op z'n minst een glimlach op het gezicht waard? Dat maakt de foto toch ook stukken mooier?
Inderdaad: ik erger me vrij snel aan slechte foto's. En laat meteen gezegd zijn dat ik dat niet doe om andermans vangsten af te kraken. Integendeel! Ik vind het gewoon erg jammer dat zo'n schitterende vis niet mooier op de foto staat. Dat is ie namelijk waard!
In plaats van een vervolg van mijn lijstje van ergernissen, kies ik voor een reeks tips waar iedereen wat mee kan. Ik behandel achtereenvolgens ‘de vis', ‘de visser' en ‘het poseren'.

1. De vis
Een vis staat in mijn ogen maar op één manier écht mooi op de foto en dat is het geval wanneer hij/ zij in zijn geheel én in z'n natuurlijke vorm in beeld is. Foto's als een close-up van de kop van de vis laat ik nu buiten beschouwing, want in dat geval focus je op iets anders dan de vangst in het geheel.
‘Wat is een ‘natuurlijke vorm'?' vraag je je misschien af. Ik bedoel daarmee de bouw die de vis heeft, zowel in de breedte als lengte. Een baars is van nature hoog gebouwd – dat geldt vooral voor de grotere exemplaren – en dus moet die niet in een lipgreep ‘uitgerekt' worden. Ondersteun de vis liever met één hand! Een snoek heeft een slanker postuur en daarom mag dat slangachtige lichaam best ‘golvend' op de foto. De staart van een vis moet altijd zoveel mogelijk vrij hangen. Nooit vastpakken en iets optillen dus! De snoekbaars is een mooi voorbeeld van een strakke vis. Eenmaal in de boot zet hij of zij meestal z'n stekels op en je voelt het lijf dan aanspannen. De staart trekt krom en bemoeilijkt het maken van een foto helaas.

Let bij het vasthouden van de vis in elk geval op twee zaken:

•  Houd je handen zoveel mogelijk achter en onder de vis, zodat ze niet ervoor zitten op de foto.

•  Ondersteun de vis ter hoogte van de borstvinnen en eventueel íets naar achteren onder de buikvinnen, maar nooit te ver naar de staart toe. Hierdoor komt de staart omhoog en dat is ontzettend lelijk.

Natuurlijke vormen. Luc Coppens toont hier een prachtige snoekbaars, waarbij de handen zo minimaal mogelijk voor de vis worden gehouden. Superplaat!

Perfect voorbeeld van ‘een natuurlijke vorm'. De snoekbaars op deze foto maakt geen enkele onnatuurlijke kromming, omdat hij op de juiste manier wordt vastgehouden.

2. De visser
De persoon die poseert met de vis moet in mijn ogen aan een aantal voorwaarden voldoen:

•  Hij moet naar de vis kijken, zodat alle aandacht in de foto daarop komt te liggen.

•  Hij moet glimlachen!

Dit zijn twee zaken die ontzettend belangrijk zijn voor een goede foto. Het eerste punt is van belang omdat twee ogen die in de camera staren alle aandacht van de kijker trekken, het tweede punt is misschien nog wel belangrijker. Niets maakt een foto treuriger dan een sip of boos kijkende visser.

Stel je deze foto eens anders voor: ik kijk met een sombere blik recht in de camera. Is het nog steeds zo'n leuke foto?

Niko geniet op deze foto duidelijk van de baarzen die we afgelopen zomer bij hem vingen. De camera draaide ik een kwartslag om de twee vissen mooi, onder elkaar in beeld te krijgen.

3. De compositie
Nu wordt het leuk. We hebben een visser die glimlachend naar zijn prachtige vangst kijkt. De vis is volledig in beeld en maakt een mooie, natuurlijke kromming. Perfect, toch? 'Bíjna' is het antwoord.
Voor we een prima foto hebben, moeten we er nog op letten dat de vis op de juiste manier sámen met de visser op de gevoelige plaat staat. En daar gaat het vaak mis; een plus een is in dit geval niet per definitie twee. Waar moeten we op letten?

•  Het hoofd van de visser moet vrijwel volledig te zien zijn. Een stukje kin dat ontbreekt is geen ramp, maar een mond die helemaal of half achter de vis zit is als vloeken in de kerk. Oerlelijk!

•  De vis moet (vrijwel) centraal op de foto staan. Uiteindelijk draait het om die vis en niet om de visser. De laatste is ook in beeld, niet als hoofdzaak.

•  Maak een staande plaat als de lengte van de vis daarom vraagt. De vis verticaal houden kan heel mooi zijn, maar het is in dat geval wel stukken mooier om in de ‘beweging mee te gaan' en de camera een kwartslag te draaien.

•  Zittend of hurkend met de vis poseren is in de regel tien keer mooier dan staand.

Houd de vis centraal. Let ook op de wederom terugkerende natuurlijke vorm die de vis op deze foto heeft.

Draai je camera een kwartslag als de situatie daarom vraagt. Een staande plaat is vaak vele malen mooier!

Dit zijn veruit de belangrijkste punten bij het maken van een foto. Maar zijn er nog andere zaken die niet vergeten mogen worden wanneer je op het punt staat het knopje in te drukken? Jazeker!
Een rechte horizon is ontzettend belangrijk. Dit is een punt dat heel vaak genoemd wordt, maar de vele foto's waarbij het water ‘de foto uitloopt' laten ons zien dat de boodschap bij veel mensen blijkbaar slecht overkomt. Een rechte horizon zorgt ervoor dat de hele foto stabieler oogt, waardoor er meer rust in het plaatje komt. En dát is waar je uiteindelijk naartoe moet.
Tot slot wil ik je motiveren wat te spelen met de omgeving waarin je je bevindt. Zit je bijvoorbeeld in de boot op een grote, saaie plas vlakbij de kant, dan is daar vaak vast wel een mooie rietkraag te vinden die dienst kan doen als achtergrond. Ga ook eens zelf half in de begroeiing zitten met je vangst en zorg dat er nét iets meer van de planten om je heen te zien is. Soms levert het héle mooie foto's op. Meer omgeving op de foto zorgt sowieso voor 'n beter ‘totaalplaatje' en zulke foto's geven 'n goede indruk van de situatie aan de waterkant. Daarvan wil iedereen van mee kunnen genieten!

Een mooie omgeving mag er ook op!

Ik hoop dat ik je met mijn tweeluik niet alleen een leuke partij leesvoer bezorgt heb. Ik hoop vooral dat je van mijn verhaal over fotografie iets hebt kunnen opsteken. Natuurlijk is het maken van mooie, goede foto's niet makkelijk en je leert het zoals gezegd niet in een paar weken. Maar als je de belangrijkste punten die ik genoemd heb onthoudt en die toepast, is de aftrap een feit!

Bard Borger

.. Lees ook het eerste deel ..